Leefstijl bij ziekteverzuim moet bespreekbaar zijn

Uitgegeven:
14 juli 2003 12:45

DEN HAAG - Mensen die ongezond leven en zich daardoor
regelmatig op hun werk ziek melden, moeten daarop worden
aangesproken. Zo ook werknemers die zich met oneigenlijke
argumenten ziekmelden. Met deze controversiële visie heeft
voormalig directeur Frank Vijg van de Sociale Dienst in Tilburg het
ziekteverzuim in zijn organisatie met succes aangepakt.

Vijg vindt dat bestaande vanzelfsprekendheden in organisaties
moeten worden weggenomen. Zijn werkwijze is er op gericht de
driehoek tussen bedrijfsarts, werknemer en leidinggevende te
doorbreken. Werknemers die ziek zijn, moeten niet meer bij
voorbaat voor enige tijd vrijaf krijgen. We moeten direct vragen
wat de werknemer zelf doet om een bijdrage te leveren aan de
oplossing van het probleem.

In zijn aanpak schroomde Vijg niet om werknemers aan te spreken
op bijvoorbeeld hun zwaarlijvigheid als ze daardoor regelmatig
uitvielen. We hadden iemand in dienst die een leidinggevende
functie ambieerde, maar door haar overgewicht was ze regelmatig
ziek. Haar zwaarlijvigheid strookte niet met haar ambitie. Een
manager heeft een voorbeeldfunctie en dan zouden wij iemand in een
leidinggevende functie zetten die aanwijsbaar te zwaar is en
daardoor te veel ziek is.

Afvallen

De dame in kwestie mocht manager worden, maar Vijg vroeg haar
wel om dan af te vallen tot onder de honderd kilo. De bedrijfsarts
vond het niet ethisch om zoiets voor te stellen. Maar is het dan
wel ethisch als andere medewerkers smalend over die veel te dikke
collega praten, zegt Vijg, nu directeur van Thuiszorg Den Haag.
De betrokkene liep kwaad weg nadat die eis was gesteld, maar kwam
na het weekeind terug met de mededeling dat ze het bij nader inzien
wel begreep.

Over leefstijl, ziekte door verwaarlozing van het lichaam, wordt
volgens Vijg in veel organisaties gesproken, maar nooit met de
betrokkene zelf. Dat is toch vreemd en op z'n minst
onfatsoenlijk. Natuurlijk is het niet leuk om mensen die in een
lastige situatie zitten met zichzelf te confronteren, zeker wanneer
iemand psychische problemen heeft. Zijn ervaring is dat openheid
op den duur toch wordt gewaardeerd. Als mensen zo direct met
zichzelf worden geconfronteerd gaan ze er toch over nadenken,
wanneer dan ook.

De visie van Vijg is tekenend voor de manier waarop bedrijven
bezig zijn om soms op onorthodoxe wijze het ziekteverzuim aan te
pakken en zo ook proberen de instroom naar de WAO te beperken. Het
is een direct gevolg van de overheidsmaatregel bedrijven langer te
laten opdraaien voor de ziektekosten van hun werknemers. Vijg stelt
nieuwe grenzen: De terugkeer van een zieke werknemer is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid. De werkgever moet de
faciliteiten bieden, maar als het gaat om weer beter worden ligt de
sleutel bij de werknemer.

Het ziektepercentage bij de Tilburgse Sociale Dienst daalde door
Vijgs aanpak van 10 naar 5 procent en op sommige afdelingen van 20
procent naar 7 procent. In zijn strategie kreeg hij werknemers die
langdurig thuis zaten met RSI-problemen, weer aan het werk totdat
RSI volledig uit de organisatie was verbannen. Ook trok hij een
grens bij ziekmeldingen door privé-problemen. Ziek zijn en niet
kunnen werken zijn feitelijk twee verschillende zaken, maar in het
arbeidssysteem zijn ze door elkaar gehaald.

Relatieproblemen

Als een werknemer relatieproblemen heeft of hij heeft geen
oppas voor zijn zieke kind, hebben we daar alle begrip voor. Er is
met ons over alles te praten wat een ziekmelding kan voorkomen,
maar wel onder de voorwaarde dat voor de werknemer ook geldt,
inclusief het opnemen van vakantiedagen. Zo had een werknemer
binnen de organisatie waar Vijg werkte regelmatig een nieuwe
relatie en als die uitging was ze een paar weken uit de roulatie.

We kunnen begrijpen dat iemand daardoor van de kaart is, maar
moet het bedrijf dan voor de kosten opdraaien?

De visie van Vijg kwam hard aan binnen de organisatie. Mensen
voelden zich in hun privacy aangetast. Dat ervoer ook Annemarie
Driessen die met RSI-problemen in een perspectiefloos uitzicht was
terechtgekomen, totdat Vijg haar vroeg wat ze er zelf aan deed om
weer terug te komen. Ik zat aanvankelijk thuis zonder dat er iets
aan mijn RSI werd gedaan, kon geen boodschappen doen, groente
klaarmaken, auto rijden en langer dan een halfuur zitten. Na twee
maanden ben ik aan een fitnessprogramma begonnen, maar daarmee kwam
ik na een halfjaar op een dood punt terecht. Ik kon niets meer. Het
zag er naar uit dat ik de WAO terecht zou komen.

De aanpak van haar directeur heeft ze gezien als een openheid
vanuit het bedrijf om gezamenlijk tot een oplossing van het
probleem te komen. Je wordt nu veel meer ondersteund vanuit de
organisatie en alles is bespreekbaar geworden. In het verleden
vroeg men wel naar je als je ziek was, maar je kwam niet echt in
gesprek om zo tot een oplossing te komen. Uiteindelijk ben ik bij
manueel-therapeut Jan Hermans in Bergschenhoek terechtgekomen die
mijn probleem goed aanpakte, waardoor ik uiteindelijk weer volledig
aan het werk ben gegaan.

• Reacties op dit bericht? Mail de redactie.


• Bezoek ook het werk katern: NU.nl/werk


• NU.nl homepage

(c) ANP